अभिव्यक्ती

सूक्ष्मजीवशास्त्र आणि सूक्ष्मजीव
अभिव्यक्ती, दुनिया

सूक्ष्मजीवशास्त्र आणि सूक्ष्मजीव

बहुतांश लोकांना मायक्रोबायोलॉजी म्हणजेच सूक्ष्मजीवशास्त्र हा शब्द माहिती नाही. त्या पार्श्वभूमीवर मायक्रोबायोलॉजी, सूक्ष्मजीव आणि विविध क्षेत्रातील त्यांची भूमिका यावर प्रकाशझोत टाकण्याचा हा प्रयत्न... -प्रा. डॉ. भारती घुडे-वाडेकर प्रत्येक मायक्रोबायोलॉजिस्टला सूक्ष्मजीवाबद्दल एक तथ्य माहित आहे, ‘जर सूक्ष्मजीव नसतील तर जीवन नाही’. जगभरात सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञ आहेत. जे आपल्या जीवनात बदल घडवून आणतात. आपले अन्न सुरक्षित आहे याची खात्री करणे, रोगांवर उपचार करणे आणि प्रतिबंध करणे, हरित तंत्रज्ञान विकसित करणे किंवा हवामान बदलामध्ये सूक्ष्मजीवांच्या भूमिकेचा मागोवा घेणे  इत्यादी बाबींवर ते निरंतर संशोधन-अध्ययन करत असतात. सूक्ष्मजीव शास्त्रज्ञांनी सूक्ष्म जंतू समजून घेऊन अनेक महत्त्वाच्या जागतिक प्रश्नांची उत्तरे देण्याचे ध्येय ठेवले आहे. पृथ्वीवरील सर्व जीवसृष्...
मनुस्मृतीचे पुनरूज्जीवन रोखणे ही एकट्या जितेंद्र आव्हाडांची जबाबदारी आहे काय?
अभिव्यक्ती, महाराष्ट्र

मनुस्मृतीचे पुनरूज्जीवन रोखणे ही एकट्या जितेंद्र आव्हाडांची जबाबदारी आहे काय?

शालेय अभ्यासक्रमात मनुस्मृती शिकवण्याच्या निर्णयाविरोधात जितेंद्र आव्हाड यांनी महाड येथे मनुस्मृतीचे प्रतिकात्मक दहन करताना या पोस्टरवर असलेल्या बाबासाहेबांचा फोटो फाडल्या गेला. आव्हाडांनी अनवधानाने झालेल्या या कृतीची जाहीर माफी मागितली आहेच. ती आंबेडकरवादी म्हणून आपल्यासाठी पुरेशी आहे. मूळ विषय मनुस्मृतीच्या पुनरुज्जीवनाचा आहे. तो आपण सर्वांनी मिळून रोखला पाहिजे! ही एकट्या जितेंद्र आव्हाडांची जबाबदारी आहे काय? शालेय अभ्यासक्रमात मनुस्मृतीच्या समावेशाला विरोध करण्याची पहिली हिंम्मत आव्हाडांनी दाखवली आहे... इंजि. चंद्रप्रकाश देगलूरकर, सांगवी, नांदेड जितेंद्र आव्हाड हे चुकले आहेत. जाणूनबुजून, मुद्दाम म्हणा की अजाणतेपणे म्हणा त्यांच्या हातून गंभीर चूक झाली आहे. त्यांना महाड येथे मनुस्मृतीचे दहन करायचे होते. दहनाचा हा कार्यक्रम पूर्वनियोजित होता. त्यामुळे त्यांनी रितसर तयारी केलेलीच अस...
किसका और काहे का डर लगता है साब?
अभिव्यक्ती, विशेष

किसका और काहे का डर लगता है साब?

सुरेश पाटील, संपादक न्यूजटाऊन विद्यापीठात शिकायला येणारे, परिवर्तनाचा हुंकार देणारे विद्यार्थी म्हणजे 'तुकडे-तुकडे गँग' आहे, असे नरेटिव्ह २०१४ नंतर केव्हाच सेट करून टाकण्यात आलेले आहे. दिल्लीच्या जेएनयूच्या निमित्ताने तर ते अधिक ठळकपणे अधोरेखित करण्यात सरकारने कुठलीच कसर सोडलेली नाही. अभिव्यक्ती, लोकशाही, आंदोलने या आता तद्दन फालतू गोष्टी बनलेल्या आहेत. त्यामुळे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठाने स्वतंत्र पोलिस ठाण्याची केलेली मागणी ही त्या धोरणाचाच भाग नसेल कशावरून? डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठाच्या कार्यक्षेत्रातील विद्यार्थी कालानुरूप दर्जेदार आणि गुणवत्तापूर्ण शिक्षण आणि परवडेल अशा खर्चात विद्यापीठ परिसरात निवासाच्या व्यवस्थेची मागणी करत असताना विद्यापीठाचे प्रशासन मात्र विद्यार्थ्यांचे ‘भलतेच हित’ साधण्याच्या उद्योगात मग्न असल्याचे दिसते. नुकत्याच झालेल्य...
गुलजार….कवितेची बाग…!
अभिव्यक्ती

गुलजार….कवितेची बाग…!

- डॉ.संजय शिंदे, छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद) उर्दू भाषेत 'गुलजार' या शब्दाचा अर्थ होतो बगीचा, तोही  फुलांनी बहरलेला! हिंदी चित्रपटसृष्टीतील गुलजार हे एक प्रकारे कवितेच्या बागेत बहरलेलं व्यक्तिमत्व. तरल मनाच्या आणि अत्यंत संवेदनशील अशा या कवीला भारतीय साहित्यातील सर्वोत्तम पुरस्कार 'ज्ञानपीठ' घोषित करण्यात आला आहे . या कवीने ऑगस्टमध्ये वयाची ८७ वर्षे पूर्ण केली आहेत. या वयात व्यक्ती येते तेव्हा त्याने एक हजाराहून अधिक पोर्णिमा पाहिलेल्या असतात, असे म्हटले जाते. गुलजार यांनी मात्र अमावस्याही पाहिलेल्या. म्हणूनच तर 'चौदहवी चांद को, फिर आग लगी है देखो..राख हो जायेगा जब, फिरसे अमावस होगी' असं ते बोलून जातात. गुलजार यांच्या कविता, गजल, उर्दू शायरी ही रसिंकासाठी एक गुलजार अर्थात कवितेची बागचं असते. गुलजार यांना हिंदी चित्रपटसृष्टीतील त्यांच्या दमदार लिखाणासाठी ओळखले जाते. तर, उर्दूतील उत्क...
अयोध्येतील श्रीरामलल्लाच्या नव्या मूर्तीत बुद्धाला विष्णूचा नववा अवतार दाखवले, तथागताचे भगवीकरण करण्याचा प्रयत्न!
अभिव्यक्ती, देश

अयोध्येतील श्रीरामलल्लाच्या नव्या मूर्तीत बुद्धाला विष्णूचा नववा अवतार दाखवले, तथागताचे भगवीकरण करण्याचा प्रयत्न!

मुंबईः  उत्तर प्रदेशातील अयोध्या नगरीत आज प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते प्रभू श्रीरामाच्या मूर्तीची प्राणप्रतिष्ठा करण्यात आली. मोदींनी अनुष्ठान केल्यानंतर श्रीरामाच्या मूर्तीच्या डोळ्यावरील पट्टी हटवण्यात आली. परंतु अयोध्येतील राम मंदिरात बसवण्यात आलेल्या श्रीरामाच्या मूर्तीच्या शिल्पात विष्णूचे दहा अवतार कोरण्यात आले असून भगवान बुद्धाला त्या दहा अवतारांपैकी विष्णूचा नववा अवतार दाखवण्यात आले आहे. हे बुद्धाचे भगवीकरण करण्याचा प्रयत्न असल्याची टीका होत असून त्यामुळे नव्या वादाला तोंड फुटण्याची शक्यता आहे.  म्हैसूरचे शिल्पकार अरूण योगीराज यांनी काळ्या दगडात रामलल्लाची ही मूर्ती घडवली आहे. मूर्तीची उंची ४.२४ फूट म्हणजेच ५१ इंच आणि रुंदी ३ फूट आहे. रामलल्लाच्या या मूर्तीचे वजन २०० किलो आहे. प्रभू श्रीरामाच्या या मूर्तीत पाच वर्षीय बालकाची कोमलता दाखवण्याचा प्रयत्न करण्या...
‘रायगडाला जेव्हा जाग येते’ नाटकावर पवार म्हणाले, सध्याचे प्रेक्षक कुटुंब कलहातले महाराज का दाखवले असा प्रश्न विचारतील आणि…
अभिव्यक्ती, महाराष्ट्र

‘रायगडाला जेव्हा जाग येते’ नाटकावर पवार म्हणाले, सध्याचे प्रेक्षक कुटुंब कलहातले महाराज का दाखवले असा प्रश्न विचारतील आणि…

पुणेः ऐतिहासिक नाटकांचे सादरीकरण अधिक संवेदनशील झाले आहे. वसंत कानेटकर यांनी ‘रायगडाला जेव्हा जाग येते’ नाटक लिहिले. हे नाटक छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या कौटुंबिक बाबींवर अधिक भाष्य करणारे आहे. सध्याचे प्रेक्षक कुटुंब कलहातले महाराज का दाखवले असा प्रश्न विचारतील आणि त्याचे पुरावेही मागतील, असे वक्तव्य राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी केले आहे. चिंचवड येथील मोरया गोसावी क्रीडा संकुलात आयोजित १०० व्या अखिल भारतीय नाट्य संमेलनाचे उद्घाटन मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या हस्ते झाले. त्यावेळी ते बोलत होते. या कार्यक्रमाला उद्योगमंत्री तथा नाट्य संमेलनाचे निमंत्रक उदय सामंत, खासदार श्रीरंग बारणे, ९९ व्या  नाट्य संमेलनाचे अध्यक्ष प्रेमानंद गज्वी, नाट्य संमेलनाचे अध्यक्ष डॉ.जब्बार पटेल, अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषदेचे अध्यक्ष प्रशांत दामले, नाट्य परिषदेच्या पिंपरी चिंचवड शाखेचे...
कुमार शिराळकरः स्वतःहून सामाजिक क्रांतीच्या प्रयोगाला वाहून टाकलेला शास्त्रज्ञ!
अभिव्यक्ती, महाराष्ट्र

कुमार शिराळकरः स्वतःहून सामाजिक क्रांतीच्या प्रयोगाला वाहून टाकलेला शास्त्रज्ञ!

लोकशाही मूल्ये केवळ भाषणातच न मांडता स्वतःच्या जगण्यात प्रतिबिंबित केलेल्या १९७० च्या शहादा चळवळीतील लढाऊ कार्यकर्ता म्हणजे कॉम्रेड कुमार शिराळकर!शिराळकरांच्या व्यक्तिमत्वाचे विविध पैलू उलगडून दाखवणाऱ्या ‘कॉम्रेड कुमार शिराळकरः माणूसपणाच्या वाटेवरचा प्रवासी’या डॉ. उमाकांत राठोड यांनी संपादित केलेल्या स्मृतीग्रंथाचे प्रकाशन रविवार, दिनांक ७ जानेवारी रोजी दुपारी १२.३० वाजता छत्रपती संभाजीनगरातील (औरंगाबाद) मसापच्या यशवंतराव चव्हाण नाट्यगृहात होत आहे. त्यानिमित्त ज्येष्ठ कामगार नेते कॉ. अजित अभ्यंकर यांनी या ग्रंथास लिहिलेली ही प्रस्तावना... अजित अभ्यंकर, ज्येष्ठ कामगार नेते, पुणे. आपल्या जवळच्या व्यक्तिच्या स्मृती जागवणे हा कोणत्याही माणसाचा अविभाज्य असा मानसिक अवकाश आहे. पण कुमार शिराळकर यांच्याबद्दल आज आपण त्यांच्या मृत्यूनंतर एक वर्षानी त्यांच्या स्मृती लिहतो आहोत, तो के...
आणखी किती अक्षय भालेरावचे बलिदान?
अभिव्यक्ती

आणखी किती अक्षय भालेरावचे बलिदान?

बोंढार येथे आंबेडकर जयंतीच्या विरोधात गावकऱ्यांनी ठराव  घेतला. तो राष्ट्रपतींचा कायदा समजून पोलिसांनी दलितांना ‘आंबेडकर जयंतीची मिरवणूक डीजे लाऊन वाजत गाजत काढायची नाही’ अशी तंबी दिली. यामुळे जातीयवाद्यांचे बळ वाढले. तरीही अक्षय श्रावण भालेराव याने पुढाकार घेऊन २९ एप्रिल २०२३ रोजी बोंढार गावात भव्य प्रमाणात आंबेडकर जयंती साजरी केली. यामुळे सनातनी जातीयवादी लोक हादरुन गेले. त्यांचा जळफळाट झाला. त्यामुळे ते आता आणखी एकवटले होते. अक्षयचा काटा कसा काढायचा याची खलबते चालू झाली होती.  अखेर ती काळी वेळ आली आणि जातीयवादी गावगुंडांनी अक्षय भालेरावचा निर्घृणपणे खून केला... असे आणखी किती अक्षय आपण शहीद होऊ देणार आहोत? इंजि.चंद्रप्रकाश देगलूरकर कट्टर आंबेडकरी विचारधारेचा अनुयायी असलेल्या अक्षय श्रावण भालेराव या युवकाचा बोंढार हवेली (तालुका, जिल्हा नांदेड) येथील क...
सिल्लोड तालुक्यात शाहीर पठाडेंच्या नेतृत्वात लोकरंजनातून शासकीय योजनांबाबत लोकप्रबोधन!
अभिव्यक्ती, महाराष्ट्र

सिल्लोड तालुक्यात शाहीर पठाडेंच्या नेतृत्वात लोकरंजनातून शासकीय योजनांबाबत लोकप्रबोधन!

छत्रपती संभाजीनगर:  लोकरंजन लोककला प्रतिष्ठानच्या वतीने सिल्लोड तालुक्यात शेतकऱ्यांसह समाजातील विविध घटकांसाठीच्या कल्याणकारी योजनांचा प्रभावी प्रचार आणि प्रसार करण्यात आला. जिल्हा माहिती कार्यालय व सामाजिक न्याय विभाग यांच्या संयुक्त विद्यमाने मार्च महिन्यातील अखेरच्या आठवड्यात या जनजागृतीपर कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले होते. शाहीर डॉ. शेषराव पठाडे आणि सहकाऱ्यांनी वरखेडी, बनकिन्होळा, निल्लोड, कायगाव, पिंपळगाव (पेठ), वरूड-पिंपरी, टाकळी जिवरग या सात गावांत गण, गौळण, रंगबाजी आणि लोकगीतांतून योजनांचा जागर केला. सातही गावांत कलारसिकांकडून चांगले सहकार्य मिळाले. मागेल त्याला शेततळे, एक रुपयात पीकविमा, नमो किसान सन्मान निधी, रमाई आवास, सुशिक्षित बेरोजगारांसाठी कौशल्य विकास, राजर्षी शाहु महाराज शिष्यवृत्ती, अनुसूचित जाती, नवबौद्ध समाजातील विद्यार्थ्यांसाठी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्व...
प्रा. संदेश ढोले यांचा ‘एवढेच फक्त सांगता येते’ कवितासंग्रह प्रकाशित; गज्वींची प्रस्तावना, ‘उपरा’कारांचा ब्लर्ब!
अभिव्यक्ती

प्रा. संदेश ढोले यांचा ‘एवढेच फक्त सांगता येते’ कवितासंग्रह प्रकाशित; गज्वींची प्रस्तावना, ‘उपरा’कारांचा ब्लर्ब!

यवतमाळः आंबेडकरी कवि प्रा. संदेश ढोले यांचा ‘एवढेच फक्त सांगता येते’ हा पहिला कवितासंग्रह नोशनप्रेस या आंतरराष्ट्रीय प्रकाशन संस्थेने प्रकाशित केला आहे. प्रसिद्ध विचारवंत, नाटककार प्रेमानंद गज्वी यांनी या कवितासंग्रहाला प्रस्तावना लिहिली आहे. कवि प्रा. संदेश ढोले यांच्या ‘एवढेच फक्त सांगता येते’ या कवितासंग्रहातील कवितांवर प्रसिद्ध समीक्षक जयंत साठे यांनी वैचारिक भाष्य केले आहे. तर पद्मश्री ‘उपरा’कार लक्ष्मण माने यांनी कवितासंग्रहाचे ब्लर्ब लिहिले आहेत. हा कवितासंग्रह लवकरच अमेझॉन आणि फ्लिपकार्टवर उपलब्ध होणार आहे. प्रा. संदेश ढोले यांच्या कवितेवर ‘उपरा’कार लक्ष्मण माने लिहितात... धम्मक्रांतीच्या प्रेरणेने अस्तित्वात आलेल्या आंबेडकरी साहित्याने वैश्विक साहित्यात स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. नव्या जाणिवा, नवा आशय आणि नवे मूल्यभान असणाऱ्या या साहित्याने काळावर अमीट असा ठसा उमटविला. डॉ...
error: कॉपी नको, लिंक शेअर करा!